Voeding voor de bindweefsels

Bindweefselaandoeningen zijn zeer complex. Er zijn vele verschillende oorzaken die tot bindweefselaandoeningen kunnen leiden. Een onstekingscascade die op gang komt, kan door voeding en (natuurlijke)ontstekingsremmers bijgestuurd worden.

Sterk bindweefsel voorkomt ‘uiteenvallen’Bindweefsel is rekbaar weefsel dat overal in het menselijk lichaam voorkomt. Dankzij de vezelelementen houdt het alle onderdelen van uw lichaam bij elkaar, zoals de cellen van uw huid, gewrichten, spieren en organen. Naast het geven van steun en het verbinden van organen, heeft bindweefsel meer functies.

Deze functies lopen uiteen van het bieden van bescherming tot het omhullen van de lichaamsdelen, isolatie en transport. Het bindweefsel beschermt de organen en kapselt onder andere zenuwen, bloedvaten en lymfbanen in. Het verbindt de huid met de spieren, hecht spieren aan beenderen (door middel van pezen) en bedekt bloedvaten. Bindweefsels spelen een grote rol in vele ziektes en aandoeningen, waarvan de oorzaken vaak moeilijk aantoonbaar zijn.

Bindweefselaandoeningen
Aandoeningen van de huid zoals het snel krijgen van blauwe plekken, striae, pigmentstoornissen, eelt of chronische zweren hebben te maken met het bindweefsel. Maar ook reumatoïde artritis, nek- en rugklachten, osteoporose, fibromyalgie, jicht en heupfrachturen kunnen uit bindweefselziektes voortkomen.

Bindweefselaandoeningen zijn zeer complex en kunnen zich uiteindelijk uiten in ziekten, pijn, veranderingen en functieverlies van de spieren, pezen, botten en gewrichten. Er zijn vele verschillende oorzaken die tot bindweefselaandoeningen kunnen leiden. Voorbeelden hiervan zijn verwondingen, infecties, acute ziekten, misvorming van de huid en aandoeningen zoals suikerziekte.

Stress als gemeenschappelijke deler
Stress speelt onder andere een grote rol als veroorzaker en dit is wat de meeste mensen met bindweefselaandoeningen gemeenschappelijk hebben. Stress in de vorm van spanning, maar ook in de vorm van fysieke uitputting en biochemische ontregeling van het lichaam door verkeerde voedingsgewoonten.

Fysieke uitputting van het lichaam, bijvoorbeeld door het plegen van (vaak jarenlange) roofbouw op het lichaam, resulteert veelal in een lege ‘accu’ (uitgeputte bijnieren), waardoor bindweefselontstekingen sneller ontstaan. Maar ook het regelmatig maken van lange autoritten, slapen op een te zacht matras of een gebrek aan de juiste beweging kan hieraan bijdragen. Stress in de vorm van emotionele spanning zoals angst, ongerustheid en frustratie kan ervoor zorgen dat spieren(onbewust) verkrampen. Door een verkeerde houding en chronisch gespannen spieren kan bindweefsel ontstoken raken.

Bindweefselontsteking
Bindweefselontsteking is een samenvattende benaming voor allerlei ontstekingsachtige aandoeningen van het bindweefsel. Klachten die vaak genoemd worden zijn plaatselijke spierpijn, pijn die voelt alsof er een blauwe plek zit, ‘spierknopen’ of een afgeleide pijn in de buurt van de zere plek zoals uitstralingspijn. Deze klachten komen vaak voor in de rug, nek of schouders.

Eén van de belangrijkste wijzen waarop ontstekingen, pijn en zwellingen ontstaan, is de inname van het omega-6 vetzuur arachidonzuur. Via twee enzymatische processen (de zogenaamde COX en 5­lipo) worden ontstekingsreacties, zwellingen en pijn op gang gebracht Door deze enzymatische omzettingen ontstaan het prostaglandine PGE2 en LTB4. Beidenzijn verantwoordelijk voor ontsteking en pijn.

Deze cascade die op gang komt kan door voeding en (natuurlijke)ontstekingsremmers bijgestuurd worden.Eén van de belangrijkste stoffen is arachidonzuur, die ontstekingen, zwellingen stijfheid en pijn kan geven. Arachidonzuur, dat ook in hoge mate voorkomt in vlees. Minder vlees(producten) eten, is dan ook de kortste weg naar minder ontstekingen en pijn. Ook pinda’s en arachideolie bevatten vetzuren die ontstekingsbevorderend zijn.

Andere voedingstoffen, die ontstekingen uitlokken, zijn geraffineerde producten zoals: wit brood, witte suiker, supermarktoliën, margarines, industrieel bewerkte voeding. Veel bewerkte en geraffineerde producten missen ook nog eens bepaalde belangrijke voedingsstoffen, waardoor zij ontstekingen uitlokken. Ontstekingsremmende voedingAlle plantaardige extra vierge oliën uit de omega-3 familie, zoals lijnzaad, walnoot, hennep en in het bijzonder perilla werken ontstekingsremmend. Perilla-olie wordt al eeuwen gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde en in de Ayurveda bij ontstekingen en allergieën. Omega-3 vetzuren onderdrukken de aanmaak van ontstekingsbevorderende substanties uit arachidonzuur.

Verder zijn er nog ontstekingsremmende kruiden. Deze bevatten zeer krachtige stoffen, die onstekingen, pijn, zwellingen en ochtendstijfheid daadwerkelijk afremmen. De belangrijkste kruiden hiervoor zijn gember, kurkuma (geelwortel), rozemarijn, kamille, kruidnagel, kaneel en koriander. Combinatie van omega-3 en ontstekingsremmende kruiden zijn samen effectiever dan ieder apart. Ook groenten en fruit met een hoge ORAC waarde remmen ontstekingsreacties af.

Lage vitamine D-status bij systemische sclerodermie
Bij mensen met systemische sclerodermie komt vaak een vitamine D-deficiëntie voor. Daarnaast blijkt een tekort aan Vitamine D tot een toename van klachten te leiden. Systemische sclerodermie is een verharding van bindweefsel in de huid. Het komt vooral voor aan de voeten, handen en in het gezicht, maar kan ook organen aantasten zoals de nieren, longen en het hart.

Voor de studie werd bij 65 patiënten met deze ziekte de vitamine D-concentratie bepaald. Een concentratie tussen 25 en 75 nmol/L werd als onvoldoende en een concentratie kleiner dan 25 nmol/L werd als deficiënt beschouwd. De deelnemers hadden vanaf een jaar voor aanvang van de studie geen vitamine D-suppletie gehad.

De gemiddelde vitamine D-concentratie was 39,5 nmol/L. Slechts 3 patiënten hadden een normale concentratie terwijl een onvoldoende en deficiënte concentratie gevonden werd bij respectievelijk 66% en 29% patiënten. Mensen met een tekort hadden een duidelijk  langere ziekteduur (13,1 versus 9,4 jaar) dan diegenen met een onvoldoende vitamine D-status. Tevens bleek de diffusiecapaciteit van de longen voor koolmonoxide significant verminderd en was de arteriële druk in de longen significant hoger. De CRP (ontstekingsmarker) in het bloed was eveneens hoger.

Bij mensen met systemische sclerodermie is vaak sprake van een vitamine D-tekort. Een tekort leidde tot een toename van vooral longklachten. Vervolgstudies zijn nodig om het effect van vitamine D-suppletie bij systematische sclerose te onderzoeken.

OPC (oligomere proanthocyanidinen)
De oligomere proanthocyanidinen (OPC’s) zijn krachtige bioflavonoïden uit druivenpitten. OPC’s zijn opgebouwd uit eenheden catechine en epicatechine. Zij behoren tot de meest krachtige natuurlijke antioxidanten en zijn daarmee breed inzetbaar tegen vrije radicalen. OPC’s beschermen collageen- en elastinerijke bindweefselstructuren zoals bloedvaten tegen vrije radicalen en houden (slag)aderen sterk en soepel. Ook bevorderen OPC’s het herstel na sportblessures. OPC’s ondersteunen onder meer de conditie van het oog, de gewrichten, het hart en de bloedvaten en de hersenen. Daarnaast bevorderen OPC’s een evenwichtige immuunrespons.

OPC is een vele malen krachtiger antioxidant dan vitamine C (20x), vitamine E (50x) en bètacaroteen en heeft een vitamine C-sparend effect. OPC (in-vitro) remt de activering van nuclear factor-kappa B (NF-kB) in macrofagen. Dit betekent dat OPC invloed heeft op chronische ontstekingsziekten. NF-kB omvat een belangrijke groep induceerbare transcriptiefactoren die de afweer en ontstekingsrespons reguleren.

Activering van macrofagen leidt via activering van NF-kB tot de vorming en afgifte van  ontstekingsmediatoren, waaronder stikstofmonoxide (NO), PGE2 en cytokines (IL-1bèta,IL-2, IL-6, IL-8, TNF-alfa). Deze ontstekingsmediatoren (en radicalen) activeren op hun beurt NF-kB. Dit leidt tot versterking van de ontstekingsreactie en het ontstaan van chronische ontstekingen.

OPC remt overproductie van ontstekingsmediatoren, met name NO en PGE2. OPC remt de synthese van NO door ontstekingscellen beter dan aspirine, indomethacine en dexamethason.
OPC bevordert de wondheling van huid en slijmvliezen. Ook stimuleert OPC de collageensynthese en ondersteunt het de vorming van (vaatrijk) granulatieweefsel. Daarnaast verhoogt het de gentranscriptie van VEGF (vascular endothelial growth factor) in keratinocyten. Hierdoor wordt de re-epithelialisatie verbetert.

Proanthocyanidine komt voor in druivenpitten en in de schil van blauwe druiven. Maar ook in rode wijn, vooral van Vitis vinifera. Zwarte bessen, groene- en zwarte thee bevatten ook proanthocyanidine. Verschillende andere planten met donkere bessen bevatten het ook.
Gehalte aan proanthocyanidinen (mg/100 gram)Kaneel 8108 mg, cacaopoeder 1373 mg, bruine bonen 563 mg, hazelnoot 501 mg, cranberry 418 mg, wilde blauwe bes 329 mg, aardbei 145 mg, appel (red delicious) 128 mg, druif 81 mg, framboos 30 mg, cranberry sap 13 mg.Deel 2 van dit artikel verschijnt volgende week.

Lees hier deel 2

Ellen Pijper, natuurdietist, redactielid NDN & Marijke de Waal Malefijt

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s